• info@maktabemajazi.com

مقدمه ای بر کلاس مجازی

آموزش مجازی و کلاس مجازی

مقدمه ای بر کلاس مجازی

ورود تکنولوژي به عرصه اطلـاعات و پديد آمدن تکنولوژي اطلـاعات تمام ابعاد زندگي بشري را متحول کرد. و روند انجام امور کلي با گذشته‌هاي نه چندان دور از نظر کيفي وکمي تغييرکرده که نتيجه اين تغير وتحولـات دانشگاهها ومراکز آموزشي با پديده جديد به عنوان تکنولوژي آموزشي (فناوري آموزشي) رو به رو شده اند که اين پديده آموزش را از حالت سنتي خارج ساخته و جريان خاصي به آن بخشيده است. و با پيدايش کامپيوتر وبه دنبال آن شبکه‌هاي کامپيوتري و وب جهاني در دهه‌هاي اخر قرن بيستم نوع ديگري از آموزش و مکانهاي آموزشي را فرا روي دانشجويان وفراگيران قرار داده است. اين نوع آموزش شالوده‌اي از کاربرد تکنولوژي، ارتباطات، مفاهيم روانشناختي، حرفه‌اي وآکادميک بر اساس معيارها واستاندارد‌هاي معمول است که بنا به اهداف، نيازها و واقعيت‌هاي موجود جوامع شکل خاصي به خود ميگيرد آموزش به کمک فناوري‌هاي نوين در مدت زمان کوتاهي که از زمان ان پيدايش آن ميگذرد توانسته شيوه‌هاي آموزشي را در سطح بسيار گسترده دگرگون کند.

عصر حاضر را بايد تلفيقي از ارتباطات واطلـاعات دانست. عصري که در آن بشر بيش از گذشته نياز به اطلـاعات وبرقراري ارتباط براي کسب اطلـاعات مورد نياز دارد. امروز با در اختيار داشتن امکانات واطلـاعات پيشرفته امکان برقراري ارتباط و تبادل سريع اطلـاعات بيش از پيش ميسر گرديده است، افراد در هر کجا که باشند ميتوانند آخرين اطلـاعات مورد نياز خود را در هر زمينه در يافت کنند. اما بيشک بيشترين تاثير پديد آمدن فناوري اطلـاعاتي وارتباطي به محيط‌ها ي آموزشي بوده است که اين امر سبب شده است تا محيط‌هاي آموزشي به سوي مجازي شدن سوق پيدا کنند. چنين تغيري دارا بودن امکانات پيشرفته (کامپيوتر، اينترنت و…) ومنابع اطلـاعاتي غني‌تر ميباشد.

تعريف آموزش مجازي (الکترونيکي) :

عبارت است از ارائه محتواي آموزشي و تجربيات مدرس به فراگيران که اين افراد ميتوانند در هر نقطه از جهان از اين نوع آموزشها بهره بگيرند.

آموزش مجازي يک يادگيري اينترنتي است که شامل رساندن مطالب در چندين شکل، مدیريت آموزشي و يک مجموعه شبکه شده از دانش آموزان و تعدادي توسعه دهندگان و کارشناسان خبره ميباشد، همچنين آموزش مجازي يادگيري را سريعتر و با هزينه کمتر ميسر ميسازد. به علـاوه دستيابي به آموزش براي همه و شرکت همگان در فرايند يادگيري را مهيا ميسازد.

در يک محيط آموزش مجازي (الکترونيکي) ابزارهاي ديدار ي وچند رسانه‌اي پايه و اساس فرايند ياد دهي و يادگيري ميباشند براي استفاده از اين محيط‌هاي جديد آموزشي لـازم است فرا گيرنده چندين سواد (سواد شنيداري، ديداري، سواد فناوري، سواد رايانه‌اي و سواد عادي داشته باشد. طراحي آموزشي يک فعاليت تيمي است که در اين تيم کارشناساني شامل استاد طرح درس (ترجيحا با سابقه تأليف منبع درسي خود آموز) متخصص علوم تربيتي، متخصص يادگيري الکترونيکي (محيط مجازي) ، متخصص فناوري اطلـاعات و پياده کننده طرح درس شرکت دارند.

امروزه با پيدايش آموزش الکترونيکي ديگر تصورات قبلي نسبت به تهيه جا ومکان براي تحصيل وآموزش مجازي از بين رفته است اکنون با به صحنه آمدن دانشگاهها و مراکز آموزش مجازي ديگر نيازي به ترک منزل و صرف هزينه گزاف براي مسافرت و اسکان نيست و هر فردي در هر زمان و مکاني ميتواند از اين امکانات استفاده کند.

آموزش مجازي آموزش افراد با استفاده از فناوري اطلاعات و ارتباطات را مهیا می سازد. يك سيستم آموزش مجازي محيطي مجازي فراهم مي‌كند تا فراگير بدون نياز به حضور ياد دهنده بتواند مطالب را فراگيرد. آموزش مجازي نوع جديدي از آموزش است كه در آن نيازي به حضور دانشجويان در كلاس‌هاي برنامه ريزي شده نيست. در واقع يك محيط آموزشي مجازي در شبكه است. موضوع‌هاي درسي چنان طراحي شده‌اند كه دانشجويان را به بهترين وجه راهنمايي كنند چون آنها در كلاس‌هاي درس شركت نداشته و از حضور مستقيم استادان بهره نمي‌برند. افزون بر آن، ساعات شروع وخاتمه کلـاسها ثابت نيست و دانشجويان در هر زمان ميتوانند در سر کلـاس حضور پيدا کنند. يکي از نکات مهمي که در اين نوع آموزش مطرح است آزادي عمل در انتخاب موضوع وسر فصلهاي مورد علـافه افراد است.

کلاس مجازی:

این سیستم بستری برای برپایی یک نشست بصورت الکترونیکی یا مجازی، بدون نیاز به گردهمایی فیزیکی افراد فراهم می‌آورد. زیربنای این سیستم شبکه‌های رایانه‌ای همچون اینترنت است. مدیر جلسه، استاد کلاس و یا دیگر کاربران، با مجموعه کاملی از امکانات ارتباطی موجود، با دیگر حاضران تعامل دارند و ارتباط برقرار می‌کنند.
کلاس مجازی مجموعه‌ای از سخت‌افزارها و نرم‌افزارهایی است که امکان حضور و گفتگوی هم‌زمان یاددهنده و یادگیرنده را در کلاس‌های آنلاین فراهم می‌کند. در این کلاس‌های مجازی، محیطی ایجاد می‌گردد که در آن ارتباط صوتی، تصویری، نوشتاری و استفاده از وایت برد تحت نظارت و مدیریت یاددهنده برقرار می‌شود.کلاس مجازی در سامانه‌هاي آموزش از راه دور، به صورت هم‌زمان یا غیرهم‌زمان بسته به نیاز سازمان درخواست دهنده، قابل اجرا می‌باشد.

نيازمندي‌هاي کلـاس مجازي
۱- سيستم‌هاي آموزشي که به دو دسته تقسيم ميشوند.

۱- سيستمـهاي آموزشي هم زمان
۲- سيستمـهاي آموزشي غير هم زمان

۱- سيستم‌هاي آموزشي هم زمان:
الف-کنفرانس ويدئويي دو طرفه: در اين روش استاد ودانشجو همديگر را ميبينند و ميتوانند با همديگر به گفت وگو بپردازند در چنين حالتي به پهناي باند زيادي به انتقال صوت وتصوير نياز است اين نوع آموزش همان ديگاه سنتي آموزشي است که معلم در سر کلـاس حضور پيدا ميکند تنها تفاوت عدم حضور فيزيکي استاد در سر کلـاس درس است.
ب- کنفرانس صوتي دو طرفه: دراين سيستم استاد و دانشجو تصوير را نميبينند آن‌هـا  فقط اسلـايد‌ها را ديده وصداي يکديگر را ميشنوند.
ج – روش ديداري وشنيداري: از ترکيب دو روش قبل استفاده ميشود.
ب- سيستم هاي آموزشي ناهمزمان: در اين روش دروس آموزشي از قبل وتهيه وبه گونه‌اي ذخيره ميشود و فراگيران ميتوانند به آن گوش دهند. اين حالت يادگيري نيز با روش‌هاي گوناگون قابل اجرا است.
– استفاده از ضبط ويدئويي
– استفاده از CD آموزشي، برنامه‌هاي کامپيوتري.
– استفاده از پخش وبي: درس با روشهاي مختلف برنامه ريزي روي يک سايت قرار ميگيرد.

۲- بستر ارتباطي

بستر ارتباطي، محيطي است که د رآن داده‌ها بين دو نقطه منتقل ميشوند این بستر می تواند خطوط اجاره‌اي مخابرات، اتصال ماهواره به اينترنت و… باشد.
۳- اطاق تدريس
تقريبا در تمام روشهاي مجازي، اطاقي براي تدريس با امکانات زير مورد نياز است:
– عايق‌هاي صوتي
– دوربين فيلم برداري
– وايت برد الکترونيکي يا معمولي
– ميکرفون
– ادوات ضبط ديجيتالي درس
۴-کلـاس اتاق دانشجويان

براي پخش وبي، وجود يک رايانه متصل به اينترنت کافي است تا دانشجويان در هر زمان يا مکاني از آموزش استفاده کنند اما در روش‌هاي همـ زمان، اطاق دانشجويان بايد به امکانات زير مجهز باشد:

– ميکروفون حداقل يک عدد و حداکثر به تعداد دانشجويان
– بلند گو حداقل يک عدد
– يک کامپيوتر به ازاي هر دانشجو
– يک دوربين فيلم برداري
– وايت برد الکترونيکي يا معمولي
۵-امنيت

مزایای کلاس مجازی:

به طور کلي ميتوان مزایای کلاس مجازی را به صورت زير بر شمرد:

۱- عدم نياز به حضور فيزيکي استاد در کلـاس درس:
از آنجا که در اين نوع آموزش کليه ارتباطات از طريق اينترنت انجام ميشود لزومي به حضور فيزيکي مدرس و فراگير در کلـاس نيست. تنها کافي است مدرس يا فراگير از طريق يک دستگاه کامپيوتر ا ز منزل يا نزديک ترين مرکز متصل به اينترنت به دانشگاه مجازي متصل شوند اين امر خود سر منشأ مزايا ديگري است چرا که با اين اوصاف ديگر نيازي به صرف هزينه براي ساختمان سازي آموزشي نخواهد بود. از سوي ديگر در شهرهاي بزرگ منجر به کاهش رفت و آمد درشهر وکمتر شدن ترافيک شهري و آلودگي هوا ميشود.

۲- عدم کلـاس درس به زمان خاص:
هر چند که اين سيستم آموزشي از تکنولوژي‌هاي کنفرانس از راه دور و مانند آن که نياز به حضور در پشت کامپيوتر در زمان خاص دارد پشتيباني ميکند ولي قسمت اعظم اين سيستم مبتني بر دروسي است که هر زمان فراگير اراده کند ميتواند به سايت آموزش متصل شود و دروس را در يافت کند اين سيستم براي افراد شاغل که وقت آزاد محدودي براي تحصيل دارند کاملـا مناسب است.

۳- کيفيت بالـاي ارائه دروس:
در آموزش واقعي درس توسط يک مدرس ارائه ميشود که اين امر مطلوب نيست، چرا که کيفيت مطالب ارائه شده در کلـاس به پارامترهاي زيادي مانند وضعيت روحي مدرس، گرما و سرماي محيط کلـاس و… که ميتواند تاثير منفي داشته باشند بستگي دارد ولي در آموزش مجازي اين مشکلـات وجود ندارد. در اين نوع آموزش دروس توسط تيم هاي مجرب آماده ميشوند وبا استفاده از تکنولوژي‌هاي مدرن و متنوع چند رسانه‌اي به نحو مطلوبي ارائه ميشوند در ضمن فراگير ميتواند به کرات مطالب ارائه شده در جلسه خاصي را مشاهده کند و اين لحاظ کيفيت آموزش بهبود مييابد.

۴- پشتيباني از تعداد زيادي فراگير در يک درس:
در آموزش واقعي معمولـا به خاطر محدويت‌هاي کلـاسها و همچنين به خاطر بازدهي اين مشکل وجود دارد که فراگيران ممکن است به خاطر تکميل ظرفيت نتوانند در دروس ثبت نام کنند اين مشکل طبعا در آموزش مجازي وجود ندارد و فراگيران ثبت نام شده در يک کلـاس يا در يک درس ميتوانند هزاران نفر باشند.

۵- بالـا بردن سطح علمي جامعه
در آموزش‌هاي واقعي معمولـا به خاطر محدوديت امکانات از لحاظ مکان، اساتيد وغيره هر ساله تعداد محدودي دانشجو از طريق آزمون هايي که برگزار ميشود موفق به ورود به دانشگاه ميشوند در صورتي که در دانشگاه مجازي اين محدوديت‌ها وجود ندارد بنابر اين تمامي افراد علـاقه مند به تحصيل شانس ادامه تحصيل در دانشگاه را پيدا ميکنند که اين امر مطمئنا در بالـا بردن سطح علمي وفرهنگي جامعه موثر است.

۶- دسترسي به کتابخانه‌هاي ديجيتالي

در اين نوع کتابخانه‌ها ديگر نيازي به برگرداندن کتاب نميباشد زيرا ما مطالب مورد نظري را که ميخواهيم جستجو ميکنيم و با سريع ترين سرعت ممکن به آن‌هـا  دست مييابيم. در کتابخانه‌هاي معمولي امکان فرسوده شدن کتاب ميباشد.

و امکان یادگیری در هر سن، کاهش هزینه تحصیلی نسبت به روشهای سنتی، تحقق عدالت در نظام آموزشی و ۴ مزیت اصلی آن : انعطاف در زمان، انعطاف در مکان، انعطاف در آهنگ آموزشی و انعطاف در برنامه آموزشی.

 قابلیتهای سیستم کلاس مجازی:

–  چت عمومي و خصوصي: کاربران مي‌توانند در محيط کلاس مجازي، به صورت عمومي يا خصوصي مکالمه نوشتاري داشته باشند.

–  درخواست دانشجو براي نوشتن روي تخته يا صحبت در کلاس: دانشجو براي صحبت در کلاس يا نوشتن روي تخته کلاس، بايد از استاد اجازه بگيرد. استاد در يک بلوک خاص، درخواست‌هاي موجود را مشاهده کرده و آنها را قبول يا رد مي‌کند.

– امکان voice chat:  امکان مکالمه صوتی در کلاس مجازی وجود دارد استاد می تواند با فراگیران صحبت نماید و فراگیران می توانند به بحث و صحبت بپردازند.

– امکان voice conference: می توان تصویر استاد یا دیگر کاربران را در کلاس مجازی مشاهده نمود.

– white board قدرتمند: امکان پخش انواع فایل های صوتی و تصویری و فلش و روی تخته کلاس فراهم است . همچنین ابزارهای دیگری برای نوشتن ، پاک کردن ، اشاره کردن، قالب بندی و … وجود دارند.

ضبط کلاس و استفاده از آن بصورت offline: در کلاس مجازی مدرس و یا مدیر جلسه می تواند با استفاده از قابلیت رکورد که در کلاس در نظر گرفته شده است از هر زمان که مد نظر او بود کلاس یا جلسه را ضبط کرده سپس فایل ضبط شده را در اختیار کسانی که در کلاس نبوده اند قرار دهد.

– پخش فایلهای مختلف: در این نرم افزار قابلیت نمایش دسکتاپ استاد برای فراگیران وجود دارد همچنین استاد می تواند فایل هایی از قبیل پاورپوینت ، فیلم، صدا، تصویر و … را برای فراگیران خود قرار دهد.

– امکان به اشتراک گذاشتن فایل در کلاس: استاد می تواند فایلهای موردنیاز خود را در کلاس آپلود کند تا دانشجویان از آن استفاده کنند.

– کنترل دانشجویان توسط استاد: همانند کلاس های حضوری کنترل دانشجویان در کلاس در اختیار استاد می باشد و او تعیین می نماید برای مثال کدام دانشجو صحبت کند، کدام دانشجو دسترسی به تخته داشته باشد و … .

چالش‌هاي يک کلـاس مجازي
۱- چگونگي حضور و غياب

۲- نحوه ورود دانشجويان به شبکه

۳- تدوين قوانين لـازم براي ثبت نام

۴- پرداخت شهريه

۵- آيا ارزيابي آموخته‌ها بايد به صورت مرحله‌اي باشد يا نهايي؟

۶- چگونگي برگزاري اينگونه ارزيابي ها.

مشکلـات برگزاري امتحانات از طريق اينترنت

مهمترين مشکل، ضعف زير ساختارهاي شبکه اينترنت ميباشد. امکان قطع تماس يا اشغال بودن خط براي مشترکاني که از طريق مردم از اينترنت استفاده ميکنند امري معمول است. همچنين مشکلـات ديگري نظير قطع برق ميتواند يک امتحان از راه دور را با مشکلـات مواجه کند.به خصوص در هنگامـ امتحان اين مشکلـات با تقويت زير ساختارهاي اينترنت قابل حل است. يک مشکل ديگر، عدمـ تسلط کافي دانشجويان با تايپ کردن فارسي ميباشد.براي رفع اين مشکل از دانشجويان خواست که مسائل طولـاني را در روي کاغذ حل کرده و سپس اسکن کنند. مسئله ديگر هزينه زياد برگزاري امتحان به وسيله کامپيوتر ميباشد.

مشکلـات آموزش مجازي
علي رغم اينکه آموزش مجازي محاسن فراواني دارند اما نظام هاي آموزشي را دچار مشکلـاتي نيز مينمايند. برخي از اين مشکلـات عبارتند از:
۱- نياز مخاطبان به سواد رايانه اي
۲- لزوم وجود استاندارد‌هاي خاص براي ارزيابي و برنامه‌هاي آموزشي
۳- مسئله صدور و اعتبار گواهي نامه
۴- متواري کردن آموزشگران
۵- آموزش به زبان غير بومي
۶- مسائل مربوط به حق مولف منابع اطلـاعاتي
۷- نياز به استفاده از ابزارها و تجهيزات خاص

شرایط مورد نیاز برای استفاده از کلاس مجازی:

جهت استفاده از هر سيستم فناوري نوين در امور آموزشي کشور لـازم است ابتدا شرايط زير فراهم شود:
۱- ايجاد زير ساختار‌هاي قوي فناوري.
۲- توسعه سرمايه گذاري در زمينه فناوري اطلـاعات وصنايع مربوط به آن.
۳- رعايات مسائل مربوط به قانون حق مولف و پي گردهاي قانوني آن.
۴- تدوين استاندارد‌هاي آموزشي لـازم براي ارزيابي آموزشگران و دانشجويان.
۵- تدوين دوره‌هاي آموزشي مستمر ضمن خدمت براي مسئولـان، پرسنل و اساتيد.
۶- تجهيز نيروي انساني مناسب براي راه اندازي و پشتيباني سيستم هاي آموزشي ضروري است.
۷- سرمايه گذاري و مشارکت دولت و بخش‌هاي خصوصي در اين زمينه الزامي است.
۸- فرهنگ سازي مناسب و تغييير نگرش سنتي جامعه در امر آموزش بايد صورت پذيرد.
۹- ارتباطات و هماهنگي بيشتر در سطح بين المللي جهت اعطاي گواهي نامه معتبر جهاني الزامي است.

وبلاگ نویس مکتب مجازی

Leave your message